VODA NIJE I NE MOŽE BITI POLITIČKA IGRA

Voda nije i ne može biti politička igra - Google Docs

Podneta dopuna Bernskoj konvenciji – Novi Sad floodplains

Organizacija Svet i Dunav je 30. januara 2026. godine podnela dopunu prijave Bernskoj konvenciji u predmetu br. 2022/1 – Navodna destrukcija staništa u novosadskim vodoplavnim područjima.

Dopuna donosi nove dokaze o:

• Gubitku biodiverziteta – nestanak starih crnih topola, ugrožavanje kolonije dabrova i dokumentovanih 348 novih nalaza ptica,

• Sistemskim propustima institucija – kontradiktorne odluke, nepostojanje ažuriranih procena uticaja na životnu sredinu, ilegalna odlagališta,

• Direktnim pretnjama izvorištima pijaće vode – dozvola CRBC-u za hidrogeološka istraživanja u najstrožim zonama sanitarne zaštite, iako je kompanija bila na crnoj listi Svetske banke.

Poseban značaj ima interaktivna mapa sanitarnih zona (pogledajte ovde), koja jasno pokazuje preklapanje građevinskih parcela i trase mosta sa zonama sanitarne zaštite izvorišta Petrovaradinske ade i Ratnog ostrva.

Ovaj alat predstavlja ključni dokaz u postupku pred Bernskom konvencijom.

Naš zahtev pred Bernskom komisijom obuhvata:

1. Hitnu obustavu radova u spornim zonama,

2. Zaštitu 170 hektara Kameničke ade, Dunavca i Šodroša kao buduće zone prirode,

3. Reviziju i ažuriranje procena uticaja na životnu sredinu,

4. Ukidanje dozvole CRBC-u u zonama sanitarne zaštite,

5. Uspostavljanje međunarodnog nadzora i mehanizama odgovornosti.

Zahvaljujemo se YUCOM-u na podršci kroz program Ozelenjavanje pravde: pravna zaštita životne sredine, kroz koji je omogućen da dopuna bude pravovremeno podneta i da glas civilnog društva stigne do međunarodnih institucija.

Mapirane zone najuže sanitarne zaštite na trasi V mosta ( Petrovaradinski rit- Ratno ostrvo)

 

Ugrožene zone sanitarne zaštite u Novom Sadu, Ratno ostrvo

Na osnovu nacionalnih akata o zonama sanitarne zaštite izvoršta „Petrovaradinska ada“ i stručnih elaborata za izvoršte „Ratno ostrvo“, kao i uvida u aktuelnu zonaciju i infrastrukturne planove, podnosimo dopunu u okviru Bernske konvencije radi jačanja zaštite aluvijalnih vodonosnika i povezanih staništa. 
Dokumentuje se kumulativni uticaj industrijskih postrojenja, komunalnih ispusta GC‑1/GC‑2, saobraćajne infrastrukture (uključujući planirani most) i poljoprivrednih praksi, uz predlog hitnih sanacionih mera, izmeštanja ispusta, rekonstrukcije tretmana otpadnih voda do II klase, zabrane opasnih tereta u užim zonama, te uspostave integrisanog monitoringa i upravljanja zasnovanog na koordinarno definisanim zonama I–III. Kartografski i koordinatni podaci priloženi su u tabelama i GIS slojevima

Kamenička ada- Archive 2020-2026

Kamenička ada, Dunavac, Novi Sad

https://www.youtube.com/watch?v=vfZnWQK3w5

https://www.youtube.com/watch?v=aQShD18TrGA

Udarnicki dan čišćenja Dunavca, Kameničke ade i Šodroša pokazao je snagu zajedništva i brigu za prirodu. Građani su svojim radom poslali jasnu poruku da voda i reke moraju ostati čiste i slobodne za sve.

🌊 Zašto predajemo tužbu protiv Pokrajinske zdravstvene inspekcije i šta znači poslednja odluka Bernske konvencije

🌊 Zašto predajemo tužbu i šta znači poslednja odluka Bernske konvencije 

U Novom Sadu se već duže vreme izvode masivni građevinski radovi u zonama koje su zakonom proglašene za sanitarne zaštitne zone izvorišta pijaće vode. To su Petrovaradinska ada i Ratno ostrvo — mesta iz kojih se snabdeva više od 300.000 ljudi čistom vodom. Umesto da zaštite ova izvorišta, nadležni organi su svojim aktima praktično prihvatili postojanje ilegalnih naselja i divljih deponija u tim zonama, a istovremeno ignorisali činjenicu da se teška mehanizacija koristi na trasi tzv. Petog mosta, direktno u zaštićenim zonama. Time su ugrozili zdravlje građana i prekršili domaće zakone. Zbog toga podnosimo tužbu Upravnom sudu u Novom Sadu — da se ospori zakonitost akta Sanitarne inspekcije AP Vojvodine i da se naloži hitna reakcija: uklanjanje deponija, obustava radova i procena rizika po zdravlje stanovništva. 

 ✨ Međunarodni kontekst: Bernska konvencija 

Naša borba nije ostala samo lokalna. Biro Bernske konvencije, međunarodni sporazum o zaštiti prirodnih staništa i vrsta, razmatra slučaj Novog Sada od 2022.godine, od kada traje naš žalbeni proces tada prioritetno okrenut ka zaštiti vodoplavnog područja Šodroša, Kameničke ade i Dunavca. U međuvremenu naša žalba je doživela, nažalost, evoluciju jer je žalbeni akt proširen na ugrožavanje i uništavanje preko 20 močvarnih staništa u Novom Sadu sa posebnim alarmom na ugrožavanje najuže zone sanitarne zaštite na Ratnom ostrvu ( Industrijska zona) i Petrovaradinskoj adi. 

 📌 Dana 18. novembra 2025. godine, Biro Bernske konvencije doneo je odluku kojom: izražava snažnu zabrinutost zbog ugrožavanja ekosistema i izvorišta pijaće vode, nalaže hitnu obustavu radova dok se ne sprovedu nezavisne ekološke i hidrolološke procene, traži sprečavanje ilegalnih aktivnosti i obezbeđivanje transparentnosti i javnog učešća, najavljuje da će na prolećnom zasedanju 2026. razmotriti podizanje statusa žalbe, ukoliko se nastavi sa ignorisanjem obaveza. Ova odluka jasno pokazuje da problem nije samo lokalni, već međunarodni, i da Srbija ima obavezu da zaštiti svoje izvore vode u skladu sa evropskim i svetskim konvencijama. 

 📣 Poruka javnosti Zaštita vode nije politička igra. To je pitanje života, zdravlja i ljudskih prava. Naša tužba i odluka Bernske konvencije zajedno pokazuju da građani imaju pravo na sigurnu vodu i da institucije moraju da reaguju.

👉 Zato 27. novembra ispred Upravnog suda u Novom Sadu sazivamo kratku Pres konferenciju i pozivamo javnost da stane uz nas. 

👉 Borba za vodu je borba za budućnost — jer Dunav ne poznaje granice!

 👉 Pravo na zdravlje ne sme da bude ugroženo.

🌍 NGO World and Danube Submits IV Supplementary Report to Bern Convention Date: 13 August 2025 Case No.: 2022/1

Date: 13 August 2025 Case No.: 2022/1 – Alleged habitat destruction in Novi Sad due to infrastructure projects We have officially submitted the IV Supplementary Report to the Bern Convention Bureau, providing updated legal, ecological, and hydrological evidence regarding the ongoing degradation of wetland ecosystems in Novi Sad. 📌 What the Submission Includes: Legal analysis of violations under the Bern, Ramsar, Aarhus, and Espoo Conventions Visual documentation of habitat destruction in Šodroš, Kamenička Ada, and Dunavac Hydrogeological maps showing encroachment into Sanitary Protection Zone A1 Annex 1: Analytical rebuttal of government responses Annex 2: Technical overview of drinking water well systems at Petrovaradinska Ada and Ratno Ostrvo

🚨 Key Findings: Bridge V construction intersects groundwater zones supplying over 500,000 residents Active well systems are threatened by excavation and concrete infrastructure Over 160 hectares of floodplain forest and wetland are at risk of irreversible loss Public participation and environmental assessments remain inadequate or absent

📣 Our Appeal: We call on the Bern Convention Bureau to initiate urgent monitoring and request a moratorium on all activities within Zone A1 until independent ecological and hydrological assessments are conducted.

Comparative Analysis of Legal and Technical Documentation

 

Regarding the Protection of Drinking Water Sources in Novi Sad, Serbia

Prepared by: Daniela Stojković Jovanović Date: July 21, 2025

1️⃣ Official Resolutions Defining Sanitary Protection Zones (SPZ)

Source	Resolution Issued by	Year	Legal Basis	Zones Defined
Ratno ostrvo	Provincial Secretariat for Health – AP Vojvodina	2013	Water Law (Art. 77), Regional Acts	Zones I, II, III (existing and projected configuration)
Petrovaradinska ada	Provincial Secretariat for Health – AP Vojvodina	2013	Water Law (Art. 77), Regional Acts	Zones I, II, III (existing configuration only)

✅ Both resolutions are legally binding and establish precise geo-coordinates for protected areas around Novi Sad’s key drinking water sources.

2️⃣ Technical Analyses – Institute Jaroslav Černi (2010)

Source	Identified Environmental Risks	Recommended Protective Measures
Petrovaradinska ada	Sewage discharge via Rokov stream, traffic and hazardous transport, illegal settlements (DunaVac)	Construction of wastewater treatment, relocation/sanitation of settlements, runoff control
Ratno ostrvo	Petroleum industry, power plants (TETO), informal housing (Šangaj), waste dumps, canal discharge	Monitoring systems, elimination of contaminant sources, EIA enforcement

✅ Detailed hydrogeological models confirm high groundwater vulnerability and propose actions that have not been implemented.

3️⃣ Response from Novi Sad’s Water Utility Company (JKP „ViK“)

Item	Summary of Reply
Recognition of SPZ zones	Confirms validity and professional foundation of both SPZ resolutions and elaborates
Identification of active risks	Acknowledges sewage issues, informal housing, illegal waste, lack of sanitation
Project responsibility disclaimer	Denies involvement in infrastructure projects, refers responsibility to city authorities
Land ownership and enforcement	States inability to act due to lack of ownership over affected territory

✅ The reply admits major environmental risks but shows institutional deflection of responsibility, raising urgency for multi-level oversight.

4️⃣ Summary of Concerns and Legal Foundations

• The two SPZ-designated water sources supply over half a million people

• Infrastructure projects (bridge military port, wastewater facilities) are being planned within SPZ boundaries

• No publicly accessible Environmental Impact Assessment (EIA) exists for these projects

• National agencies have acknowledged threats but failed to take legal action

• The situation violates the principles of the Danube River Protection Convention (DRPC), EU Water Framework Directive (WFD), EU Floods Directive (EFD), and Aarhus Convention

⚠️ Call to ICPDR

I respectfully urge ICPDR to:

• Conduct an official review of the breach of SPZ protocols

• Request accountability and EIA documentation from Serbian authorities

• Facilitate international dialogue on transboundary water safety

• Address the issue in relevant Standing Working Group or Ordinary Meeting agendas

📎 Full legal and technical documents available upon request. I remain available for direct contact or technical briefing.

📊 Prilog: Komparativna analiza dokumentacije o zaštiti izvorišta pijaće vode – Novi Sad

1️⃣ Rešenja o zonama sanitarne zaštite (ZSZ)

Izvorište	Dokument	Nadležni organ	Godina	Zakonski osnov	Definisane zone
Ratno ostrvo	Rešenje ZSZ	Pokrajinski sekretarijat za zdravstvo	2013	Zakon o vodama (čl. 77)	I, II, III za postojeće + projektovano stanje
Petrovaradinska ada	Rešenje ZSZ	Pokrajinski sekretarijat za zdravstvo	2013	Zakon o vodama (čl. 77)	I, II, III za postojeće stanje

✅ Oba dokumenta su pravno obavezujuća i potvrđuju status izvorišta kao zakonom zaštićenih zona.

2️⃣ Elaborati Instituta Jaroslav Černi (2010)

Izvorište	Identifikovani rizici	Preporučene mere zaštite
Petrovaradinska ada	Kanalizacija (Rokov potok), saobraćaj, divlje deponije, naselje DunaVac bez kanalizacije	Izgradnja postrojenja, sanacija naselja, kontrola transporta
Ratno ostrvo	Rafinerija, TETO postrojenje, naselje Šangaj, divlje deponije, ispusti GC-1 i GC-2	Uklanjanje zagađivača, monitoring, zabrana gradnje bez EIA

✅ Stručni dokumenti potvrđuju visok stepen ranjivosti terena i predlažu mere koje nisu primenjene.

3️⃣ Odgovor JKP „Vodovod i kanalizacija”

Element	Sadržaj odgovora
Priznavanje elaborata	Potvrđuju postojanje i validnost elaborata Jaroslav Černi za oba izvorišta
Identifikacija problema	Priznaju divlja naselja, septičke jame, deponije, kanalizaciju
Odgovornost za projekte	Tvrdnja da nisu nadležni za izdavanje projekata → upućuju na gradske i investitorske strukture
Vlasništvo zemljišta	Navode da nisu vlasnici zemljišta i ne mogu preduzimati pravne mere zaštite

✅ Odgovor pokazuje institucionalno prepoznavanje rizika, ali i pasivnost u zaštiti izvorišta.